Depresja jak ją rozpoznać ?
Obecnie depresja jest jednym z najczęściej występujących obciążeń psychicznych. Cierpienie związane z depresją przybiera różne formy, zazwyczaj jest to brak sił, brak motywacji, poczucie beznadziei i pustki, uczucie ciągłego zmęczenia i niemożności odpoczynku, doświadczanie wiele trudności i rozczarowań w relacjach, brak radości w życiu, smutek, przygnębienie, bądź drażliwość. Nierzadko zdarza się, iż pojawiają się myśli samobójcze, a przy mocnym nasileniu nawet próby samobójcze. Bywa i tak, że depresja może skrywać się za nadmierną aktywnością i ucieczką w pracę. Wtedy to znaczna część życia krąży wokół wielu różnych aktywności, natomiast czas spokoju czy bez pracy i zajęć budzi wiele niepokoju, rodzi poczucie pustki, samotności.
JAK POMÓC ?
Aby odpowiedzieć na to pytanie warto najpierw zastanowić sie nad trzema istotnymi kwestiami.
Nad: 1. Oceną aktualnego samopoczucia. 2. Poznaniu przyczyn depresji. 3. Wyboru skutecznych form pomagania.
- OCENA WŁASNEGO SAMOPOCZUCIA
Nie zawsze stany depresyjne czy pogorszony nastrój muszą oznaczać depresję. Warto zastanowić się jak mocne jest nasilenie depresyjności, od jak długiego czasu i jakie są prognozy. W tym celu można się zapytać a) jak oceniam poziom depresyjności/smutku/ w skali od 1 (smutek praktycznie nie występuje) do 10 (całkowity brak chęci i sił do życia).
b) od jak długiego utrzymuje się ten poziom c) jak zmienia się czasie czy np. maleje, rośnie czy też utrzymuje sie na tym samym poziomie. W przypadku gdy samopoczucie od dłuższego czasu jest złe i nie ma przesłanek że będzie lepiej, warto szukać profesjonalnej pomocy.
- SZUKANIE PRZYCZYN
Kolejną kluczową kwestią jest poznanie przyczyn depresji. Nieraz ciężko w sposób jednoznaczny je nazwać i skategoryzować oraz sprowadzić do jednej przyczyny. Niemniej jednak można ogólnie podzielić je na dwie kategorie: natury psychicznej i biologicznej.
PRZYCZYNY PSYCHICZNE
a.„ zewnątrz“- psychiczne
Przeciążenia psychicznego związanego z występowaniem wielu różnych zewnętrznych obciążeń psychicznych np. utratą pracy często będącą także utratą stabilizacji życiowej, śmierci bliskiej osoby, choroby, rozstania, rozwodu, emigracji itp. Nieraz z biegiem czasu i wraz z polepszeniem bądź przystosowaniem się do danej sytuacji wraca się do lepszego samopoczucia.
b.Wewnątrzpsychiczne.
Chodzi tutaj o pewne mechanizmy funkcjonowania psychiki ludzkiej. Depresja może pojawić się np. gdy ktoś ma trudność (lęki) w komunikowaniu swoich potrzeb, pokazywaniu i stawianiu granic, odpowiednim wyrażaniu złości i agresji, czy też często przeżywa mocne (nieadekwatne) poczucie winy. W relacjach z innymi osoby takie nieraz czują się osamotnione i niezrozumiane. Może temu towarzyszyć także lęk przed byciem odrzuconym, czy też niska bądź zmienna samoocena. W tej kategorii zalecana jest psychoterapia.
Burn out może stanowić mieszankę tych dwóch podkategorii. Z jednej strony dochodzi do przeciążenia związanego z podejmowaniem zbyt wielu aktywności, z drugiej strony nie podejmowanie ich budzi poczucie winy bądź inne negatywne emocje.
PRZYCZYNY BIOLOGICZNE
Depresja może mieć także podłoże biologiczne np. wynikać z zaburzeń w produkcji neuroprzekaźników, takich jak serotonina i noradrenalina, zaburzeń mikroflory jelitowej, wskutek niewydolności jelit, zaburzeń hormonalnych, zaburzeń neurologicznych.
- WYBÓR SKUTECZNYCH FORM POMOCY
W zależności od przyczyn i nasilenia objawów różne formy pomocy mogą okazać się skuteczne. Np. po śmierci bliskiej osoby wsparcie rodziny bądź bliskich często jest najlepszą pomocą. W przypadku zaburzeń mikroflory jelitowej zmiana diety może przynieść znaczącą poprawę. Natomiast w sytuacji gdy przyczyny są wewnątrz-psychiczne a nasilenie ich mocne i nie ma realnych przesłanek, że będzie lepiej, warto szukać profesjonalnej pomocy w formie psychoterapii, konsultacji psychiatrycznej, wsparcia psychologicznego.
Ważna jest także realna ocena skuteczności podejmowanych działań. Często osoby będące w depresji wkładają wiele wysiłku i trudu by poczuć się lepiej, zmobilizować się do aktywności, samemu przezwyciężyć te stany. Nierzadko zdarza się, iż krótkoterminowo przynosi to pewną poprawę, natomiast długoterminowo już nie. W przypadku więc małej skuteczności, braku konkretnych przesłanek i prognoz odnośnie tego, iż będzie lepiej, należy skorzystać ze specjalistycznej pomocy. Jeśli nie ma możliwości podjęcia psychoterapii bądź odbycia konsultacji psychiatrycznej a inne próby samopomocy są mało skuteczne, natomiast objawy są dotkliwe to dobrze jest zwrócić się do lekarza rodzinnego, który może przepisać leki antydepresyjne, a te często przynoszą znaczną ulgę i zapobiegają dalszemu nasilaniu stanów depresyjnych.